|
Devlet Muhasebesi Standartları
Kurulundan:
DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI 2 (DMS 2)
NAKİT AKIŞ TABLOLARI
Amaç
1.
Nakit akış tablosu, raporlama döneminde nakit giriş
kaynakları ve nakit harcanan kalemler ile raporlama
tarihindeki nakit tutarını gösterir. Nakit akış
bilgileri, bir kamu idaresinin faaliyetlerinin
finansmanı için gerekli olan nakdi nasıl
karşıladığını ve bu nakdi ne şekilde kullandığının
anlaşılmasını sağlar. Bu Standardın amacı, bir kamu
idaresinin nakit ve nakit benzeri varlıklarında
belirli bir dönem içinde meydana gelen
değişikliklere ilişkin bilginin sunulmasını
sağlamaktır.
Kapsam
2.
Kamu idareleri, bu standartla belirlenen esaslar
çerçevesinde nakit akış tablosunu dönemler
itibarıyla hazırlar ve sunar. Bu tablo genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin tamamı için tek bir
tablo olarak düzenlenir.
Tanımlar
3.
Bu
Standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamları ile
kullanılır.
Borçlanma Maliyetleri:
Borçlanılan fonlarla ilişkili olarak kamu idareleri
tarafından yüklenilen faiz ve diğer giderlerdir.
Döviz
Kuru:
İki para
biriminin birbirine çevrilmesinde uygulanan orandır.
Esas
Faaliyetler:
Bir kamu
idaresinin yatırım ve finansman faaliyetleri
dışındaki faaliyetleridir.
Faaliyet Sonucu:
Faaliyetlerden doğan giderlerin, faaliyetlerden
doğan gelirlerden çıkarılmasından sonra geriye kalan
farktır.
Finansman Faaliyetleri:
Kamu
idaresinin net değer ve borçlarının büyüklüğünde ve
niteliğinde değişikliklere neden olan
faaliyetlerdir.
Gelecekteki Ekonomik Yararlar:
Varlıklar, kamu idarelerinin hedeflerini
gerçekleştirmelerinde araç teşkil eder. Net nakit
girişi oluşturmak için elde bulundurulan varlıklar
ise gelecekteki ekonomik yararlardır.
Gelirler:
Raporlama döneminde ilk defa hesaplara alınacak
varlıklar ile yeniden değerleme farkları dışında net
varlık/özkaynakta artışa
neden olan her türlü işlemdir.
Giderler:
Raporlama döneminde ilk defa hesaplara alınacak
yükümlülükler ile yeniden değerleme farkları dışında
net varlık/özkaynakta
azalmaya neden olan her türlü işlemdir.
İştirak:
Kamu
idarelerinin, yatırım amaçlı olarak elinde
bulundurduğu hisseleri nedeniyle üzerinde önemli
etkisinin bulunduğu, kontrol edilen kuruluş veya
ortak girişim niteliğinde olmayan kuruluşlardır.
Kamu
İdaresi:
5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 2
nci maddesinde
tanımlanan genel yönetim kapsamındaki idarelerdir.
Kontrol:
Diğer
bir kuruluşun faaliyetlerinden fayda sağlamak
amacıyla söz konusu kuruluşun malî politikalarının
ve faaliyetlerinin yönetilmesi gücüdür.
Kontrol Eden Kuruluş:
Bir veya
daha fazla sayıdaki kuruluş ya da idareyi kontrol
eden kuruluş ya da idaredir.
Kontrol Edilen Kuruluş (Bağlı Ortaklık):
Başka
bir kuruluşun kontrolü altında olan kuruluştur.
Kur
Farkı:
Bir
yabancı para biriminin döviz kurları kullanılarak
raporlama para birimi cinsinden ifade edilmesi
sırasında oluşan olumlu veya olumsuz farktır.
Nakit:
Elde
bulunan para ve vadesiz mevduatlardır.
Nakit
Akışları:
Nakit ve
nakit benzeri varlıkların giriş ve çıkışlarıdır.
Nakit
Benzeri Varlıklar:
Konvertibl para birimlerine kolayca dönüştürülebilen
ve önemli değer değişikliği riski taşımayan, kısa
vadeli yüksek derecede likit
varlıklardır.
Net
Varlık/Özkaynak:
Bilânçodaki varlıklar ile yükümlülükler arasındaki
farktır. Net varlık/özkaynak
artı veya eksi durumda olabilir. Net varlık/özkaynak
bir kurumsal birimin faaliyet sonucundan etkilenir.
Net varlık/özkaynaktaki
bir yıldan diğer yıla görülen iyileşmeler kurumsal
birimin olumlu, bozulmalar ise olumsuz faaliyet
sonucunu gösterir. Net varlık/özkaynaktaki
olumlu ya da olumsuz farkın varlık ya da yükümlülük
envanterinden
kaynaklanması halinde bu husus ayrıca açıklanır.
Ortak
Girişim (İş Ortaklığı):
İki veya
daha fazla tarafın ortak kontrolüne tabi bir
faaliyeti yürütmek üzere oluşturulan
organizasyondur.
Raporlama Para Birimi:
Malî
tabloların sunulmasında kullanılan ulusal para
birimidir.
Tahakkuk Esası:
İşlem ve
olayların, varsa bu işlemlere ilişkin nakdin veya
nakit benzeri varlıkların alındığı veya ödendiği
hususu dikkate alınmaksızın gerçekleştikleri anda
kaydedildiği bir muhasebe esasıdır. Bir ekonomik
değer; oluşturulduğunda, başka bir şekle
dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el
değiştirdiğinde veya yok olduğunda
muhasebeleştirilir ve ilgili oldukları dönemlerin
malî tablolarında gösterilir. Varlıklar,
yükümlülükler, net varlık/özkaynak,
gelir ve giderler tahakkuk esasına göre
muhasebeleştirilen unsurlardır.
Türev
Ürünler:
Varlık
ve yükümlülüklerin etkin bir şekilde idare
edilebilmesi ve risk yönetimi amacıyla yurt içi veya
uluslararası sermaye piyasalarında kullanılan,
belirli bir mali araç, gösterge veya mala bağlı,
cayılamaz vadeli işlem (futures),
teslim amaçlı vadeli işlem (forward),
cayılabilir vadeli işlem (opsiyon)
ve vadeli değiş tokuş (swap) gibi her türlü finansal
araçtır.
Varlıklar:
Geçmişteki işlem ve olayların bir sonucu olan,
gelecekte ekonomik yararlar sağlaması beklenen ve
kamu idareleri tarafından kontrol edilen kaynak ve
değerlerdir.
Yabancı Para:
Raporlama para birimi dışındaki para birimidir.
Yabancı Ülkedeki Bağlı Kuruluş:
Faaliyetleri, raporlayan kuruluşun ülkesi dışındaki
başka bir ülkede yürütülen veya
yönetilen kontrol edilen kuruluş, iştirak,
iş ortaklığı veya birimlerdir.
Yatırım Faaliyetleri:
Uzun
vadeli varlıkların elde edilmesi ve elden
çıkarılmasına ilişkin faaliyetlerdir.
Yükümlülükler:
Geçmişteki işlem ve olaylardan doğan ve ödenmesi
sonucunda, idarenin ekonomik kaynak ve değerlerinde
azalma gerçekleşmesi beklenen, idareye ait mevcut
borç ve sorumluluklardır.
Nakit
ve Nakit Benzeri Varlıklar
4.
Nakit benzeri varlıklar, yatırım veya diğer amaçlar
için kullanılmayan, kısa vadeli nakit
yükümlülüklerini karşılamak için elde bulundurulan
varlıklardır. Bir varlığın nakit benzeri olarak
nitelendirilebilmesi için, değeri saptanabilen bir
nakit miktarına dönüştürülebilmesi ve değerindeki
değişim riskinin önemsiz seviyede olması
gerekmektedir.
5.
Kamu idareleri, nakit ve nakit benzeri varlıkların
unsurlarını nakit akış tablosunda belirtmeli ve
nakit akış tablosundaki tutarların, bilânçoda
bunlara karşılık gelen kalemlerle mutabakatını
göstermelidir.
6.
Banka borçlanmaları finansman faaliyetleri
olarak değerlendirilir. Ancak bankanın talebi
halinde geri ödenmesi gereken limit aşımı, fazla
nakit çekimi gibi işlemler, nakit yönetiminin
ayrılmaz bir parçasını oluşturur, nakit ve nakit
benzeri varlıkların bir unsurunu teşkil eder.
7.
Nakit akışları, nakit veya nakit benzeri varlıkları
oluşturan kalemler arasındaki hareketleri dikkate
almaz, bu unsurlar nakit yönetiminin bir parçasını
oluşturur. Nakit yönetimi, fazla nakdin nakit
benzeri araçlarda değerlendirilmesini de içerir.
8.
Kamu idarelerinin yatırım araçlarının bir parçası
olarak değerlendirilen mali araçların
sınıflandırılmasında gerçekleşen değişiklikler gibi,
nakit ve nakit benzeri varlıkların unsurlarının
belirlenmesine yönelik politikalardaki
değişikliklerin etkisi, ilgili Devlet Muhasebesi
Standardına göre açıklanmalıdır.
Nakit
Akışlarının Raporlanması ve Sunulması
9.
Kamu idareleri, nakit akışlarını brüt nakit giriş ve
çıkışlarına ait ana grupları gösterecek şekilde
raporlamalıdır.
10.
Nakit akış tablosu aşağıdaki bölümlerden oluşur:
1) Esas
faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları,
2)
Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları,
3)
Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit
akışları.
11.
Bir kamu idaresi, yatırım, finansman ve esas
faaliyetlerinde gerçekleşen nakit akışlarını, en
uygun şekilde sunmalıdır. Faaliyet sınıflandırması
kullanıcılara, bu faaliyetlerin kamu idaresinin mali
durumu üzerindeki etkisi ile nakit ve nakit benzeri
varlıkların miktarını değerlendirmeye yönelik bilgi
sunmalıdır. Bu bilgi aynı zamanda, faaliyetler
arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi için
kullanılır.
12.
Tek bir işlem, farklı şekilde sınıflandırılan nakit
akışlarını içerebilir. Örneğin, bir kredinin nakit
geri ödemesi, hem faiz hem de anapara ödemesini
kapsayabilir. Burada faiz esas faaliyet olarak,
anapara ise finansman faaliyeti olarak
sınıflandırılır.
Esas
Faaliyetler
13.
Esas faaliyetlere ilişkin net nakit akışlarının
tutarı kamu idaresinin faaliyetini yürütebilme,
yükümlülüklerini ödeyebilme ve dış finansman
kaynaklarına başvurmaksızın yeni yatırımlar
yapabilme kapasitesini yansıtır. Genel yönetime ait
konsolide net nakit
akışlarının toplam tutarı, esas faaliyetlerin ne
kadarlık kısmının vergi,
harç ve diğer gelirler yoluyla finanse edildiği
konusunda bilgi sağlar.
14.
Esas faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları,
esasen kamu idaresinin temel nakit getiren
faaliyetlerinden elde edilir. Esas faaliyetlerden
kaynaklanan nakit akışı örnekleri aşağıdadır:
1)
Vergi, resim, harç ve cezalardan sağlanan nakit
girişleri,
2)
Sunulan mal ve hizmetlerin ücretlerinden sağlanan
nakit girişleri,
3)
Merkezi yönetim ve diğer kamu kuruluşlarınca
yapılanlar da dâhil olmak üzere hibe, transfer,
bağış, yardım ve benzeri işlemlerden sağlanan nakit
girişleri,
4)
Lisans, ruhsat, telif hakkı, ücret, komisyon ve
benzeri gelirlerden sağlanan nakit girişleri,
5) Diğer
kamu idarelerinin faaliyetlerini finanse etmek üzere
yapılan nakit ödemeleri (krediler hariç),
6) Mal
ve hizmetler için tedarikçilere yapılan nakit
ödemeleri,
7)
Çalışanlara ve çalışanlar adına yapılan nakit
ödemeleri,
8)
Sosyal güvenlik kuruluşlarının aldığı veya ödediği
primler, tazminatlar, yıllık ödemeler ve poliçeyle
ilgili diğer yükümlülükler,
9) Alım
satım amaçlı elde bulundurulan sözleşmelerle ilgili
nakit giriş ve çıkışları,
10)
Devam etmeyen faaliyetlerle ilgili nakit giriş ve
çıkışları,
11)
Yargı kararları neticesinde gerçekleşen nakit giriş
ve çıkışları.
15. Kamu
idareleri net olarak ayrımını yapamadıkları
faaliyetlerini esas faaliyetler kapsamında
değerlendirmelidirler.
Yatırım Faaliyetleri
16.
Yatırım faaliyetleri, kamu idaresinin gelecekteki
ekonomik faydasına katkıda bulunması beklenen
varlıklar için nakit çıkışlarının ne ölçüde
gerçekleştirildiğini yansıtan faaliyetlerdir.
Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit
akışlarına ilişkin örnekler aşağıdadır:
1) Maddi
ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer uzun
vadeli varlıkların alım ve satımına ilişkin nakit
giriş ve çıkışları,
2) Başka
bir kamu idaresinin özkaynak
veya borçlanma araçlarını almak ya da iş ortaklığına
katılmak amacıyla gerçekleştirilen nakit ödemeleri,
3)
Yatırım faaliyetleri ile ilgili olarak üçüncü
taraflara verilen avans ve kredilere ilişkin nakit
çıkışları ve geri ödenmesinden sağlanan nakit
girişleri.
17.
Üretim yapan tesisin bir makine ya da
teçhizatının satılması işlemleri neticesinde elde
edilen hâsılat veya bu tür makine teçhizat alımına
yönelik ödemelerin tamamı yatırım faaliyetlerinden
kaynaklanan nakit akışlarıdır.
18.
Riskten korunma amacıyla yapılan sözleşmelerde, bu
sözleşmeden kaynaklanan nakit akışları, korumaya
alınan yatırım işleminin nakit akışlarının
sınıflandırıldığı şekilde sınıflandırılır.
Finansman Faaliyetleri
19.
Kamu idaresinin net değerinin ve borçlarının
büyüklük ve niteliğinde değişikliklere neden olan
faaliyetlerdir. Finansman faaliyetlerinden
kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin örnekler
aşağıdadır:
1)
Borçlanma araçları ihracı ve diğer uzun ve kısa
vadeli krediler ile sağlanan nakit girişleri,
2) Borç
ödemelerine ilişkin nakit çıkışları,
3)
Finansal kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan borç
ödemelerine ilişkin nakit çıkışları,
4) Türev
ürünlere ilişkin nakit giriş/çıkışları (Bunların
faizlerine ilişkin nakit giriş ve çıkışları esas
faaliyet kapsamında değerlendirilir).
Yabancı Para Nakit Akışları
20.
Yabancı
paraya dayalı olarak gerçekleştirilen işlemlerden
kaynaklanan nakit akışları, gerçekleşme tarihindeki
kur üzerinden raporlama para birimine çevrilmek
suretiyle kaydedilmelidir.
21.
Kur değişikliklerinden kaynaklanan gerçekleşmemiş
gelir ve giderler nakit akışı değildir. Ancak nakit
ve nakit benzeri varlıkların dönem başındaki ve
sonundaki mutabakatını sağlamak üzere, kur
farklarının yabancı para birimi cinsinden tutulan
nakit ve nakit benzeri varlıklar üzerindeki etkisi
nakit akış tablolarında raporlanmalıdır.
Faiz
ve Temettüler
22.
Alınan faiz ve temettü veya ödenen faizden
kaynaklanan nakit akışlarının her biri esas
faaliyetler içerisinde ayrı
ayrı gösterilmelidir.
23.
Bir dönem içerisinde ödenen faiz tutarları, gider
yazılması veya aktifleştirilmesi durumuna
bakılmaksızın nakit akış tablosunda belirtilmelidir.
Kontrol Edilen Kuruluşlar, İştirakler ve İş
Ortaklıklarındaki Yatırımlar
24.
Kamu
idaresi, bir iştirak veya kontrol edilen kuruluşa
tahsis edilen veya aktarılan tüm kaynakları, kuruluş
ile kendi arasındaki nakit akışlarıyla sınırlı
olarak muhasebeleştirmelidir.
Kontrol Edilen Kuruluşlar ve Diğer Birimlerin
Edinimi ve Elden Çıkarılması
25.
Kontrol edilen kuruluşların veya diğer birimlerin
edinimi ve elden çıkarılmasından kaynaklanan toplam
nakit akışları ayrı olarak sunulmalı ve yatırım
faaliyetleri olarak sınıflandırılmalıdır.
26.
Kamu idareleri, dönem içerisinde kontrol edilen
kuruluşların edinimi veya elden çıkarılmasıyla
ilgili olarak gerçekleşen işlemleri toplam tutarları
itibarıyla belirtmelidir.
27.
Kontrol edilen kuruluş veya diğer birimlerin elden
çıkarılmasından kaynaklanan nakit akışları, bunların
edinimlerinden kaynaklanan nakit akışlarından
düşülmemeli ve diğer yatırım faaliyetlerinden
kaynaklanan nakit akışlarından ayrı olarak
gösterilmelidir.
Nakit
Dışı İşlemler
28.
Nakit veya nakit benzeri varlıkların kullanılmasını
gerektirmeyen yatırım ve finansman işlemleri nakit
dışı işlemlerdir. Söz konusu işlemler, bu yatırım ve
finansman faaliyetleri hakkındaki bilgileri sunacak
şekilde mali tablolarda sunulmalıdır.
29.
Nakit dışı işlemlere yönelik örnekler aşağıdadır:
1)
Varlıkların takas, doğrudan ilgili yükümlülüklerin
üstlenilmesi veya finansal kiralama yoluyla edinimi,
2)
Borcun özkaynağa
dönüştürülmesi.
Diğer
Açıklamalar
30.
Kamu idareleri, hesaplarında bulunmakla birlikte
hukuken tasarruf imkânı bulunmayan önemli miktardaki
nakit ve nakit benzeri varlık tutarlarını mali
tabloların notlar bölümünde açıklamalıdır.
31.
Kamu idarelerinin mali durumu ve likiditesinin
anlaşılması için kullanıcılar tarafından ihtiyaç
duyulacak ek bilgiler mali tabloların notlar
bölümünde sunulur. Söz konusu notlar aşağıdaki
bilgileri içermelidir:
1)
Gelecekteki faaliyetler ve sermaye taahhütlerinin
gerçekleştirilmesi amacıyla mevcut bulunan borçlanma
imkânları ve varsa bu imkânların kullanılmasına
ilişkin sınırlamalar,
2)
Kullanımı sınırlı olan nakit bakiyelerin tutarı ve
içeriği.
32.
Bu Standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu
(IFAC) tarafından Ocak 2007 tarihinde yayımlanan,
Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulunun Nakit
Akış Tabloları adlı 2 numaralı standardından
yararlanılarak hazırlanmıştır.
33.
Bu Standart Devlet Muhasebesi Standartları
Kurulunun izni ve onayı olmadan çoğaltılamaz,
çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz.
Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
34.
Bu Standart, Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu
idarelerince uygulanmasına ilişkin düzenleme
yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Bu ekin amacı
standardın uygulanmasını örnekle açıklamak ve
anlamlarını açıklığa kavuşturmaktır.
Kamu İdaresi–31
Aralık 200(t) tarihi itibarıyla Konsolide Nakit Akış
Tablosu (1.000)
|